|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
Jaarverslag 2010
|
Voorwoord Dit is het eerste jaarverslag in digitale vorm van Stichting Democratie en Media (SDM). Nu het internet als mediaplatform steeds belangrijker wordt, maken we graag gebruik van de nieuwe mogelijkheden die dit biedt. We hebben gekozen voor twee versies: een webpagina en een pdf. Het bestuur heeft zich in 2010 onder andere geconcentreerd op de vraag hoe we ons subsidiebeleid kunnen aanscherpen. Dit heeft geleid tot een nota met speerpunten voor het subsidiebeleid, die in 2011 verder wordt uitgewerkt. Als opmaat besteden we in dit jaarverslag meer aandacht aan door ons gesteunde instellingen en initiatieven. Ook daarvoor is deze digitale vorm geschikter dan een gedrukte versie. Het jaar 2010 betekende in vele opzichten de afsluiting van een tijdperk. Penningmeester Caspar Broeksma trad na vijftien jaar terug uit het bestuur. Hij is opgevolgd door Joost Kuiper. Bestuurslid Ruud Koole heeft te kennen gegeven dat hij niet beschikbaar is voor een volgende termijn. Wij zijn echter verheugd dat hij zitting heeft willen nemen in de nieuwe raad van toezicht. In het kader van de versterking van de corporate governance is de raad van advies vervangen Els H. Swaab
Beginselverklaring De stichting stelt zich ten doel de openbare mening in Nederland en voor zover wenselijk en mogelijk ook daarbuiten te beïnvloeden in de geest van de denkbeelden die zijn voorgestaan in het tijdens de Duitse bezetting in Nederland verschenen blad Het Parool, dat streefde naar een radicale vernieuwing van de democratie, zowel in staatkundige als in sociale en economische zin. Dit sluit enerzijds in een krachtige bestrijding van alle totalitaire verschijnselen in het maatschappelijke en politieke leven, zowel nationaal als internationaal. Anderzijds houdt dit in het ijveren voor een daadkrachtige democratie die op elk terrein de krachten kan ontplooien, die nodig zijn voor het handhaven in het bijzonder van de persoonlijke vrijheid in een democratisch staatsbestel. Het sluit voorts in het stimuleren van een voortdurende bereidheid tot verandering en vernieuwing van de democratie, overal waar de noodzaak daartoe zich voordoet, alsmede het bevorderen van pluriforme opiniërende media in een democratisch staatsbestel. Verslag van het bestuur 1. Algemeen Met de afronding, in maart 2010, van de verkoop van NRC Media is er definitief een eind gekomen aan onze formele banden met dit mediabedrijf. Onze betrokkenheid, zij het op afstand, met de Persgroep Nederland blijft gehandhaafd door het minderheidsbelang en het prioriteitsaandeel dat wij nog steeds hebben. Het bestuur heeft zich daarna volop gewijd aan de bezinning op een nieuwe positionering en strategie van de stichting. De centrale vraag was daarbij wat de woorden 'democratie' en 'media' in onze naam precies voor ons betekenen, hoe we de relatie daartussen zien, hoe we die begrippen verbinden met de historische doelstelling van de stichting en welke missie en visie daaruit voortvloeien. Over deze vragen heeft het bestuur, zowel in kleinere samenstelling als plenair, levendig van gedachten gewisseld, met als resultaat dat de strategienota eind 2010 kon worden afgerond. Deze is inmiddels voorgelegd aan de nieuwe raad van toezicht. 2. Samenstelling organen Bestuur In 2010 is penningmeester Caspar Broeksma na vijftien jaar uit het bestuur getreden. Hij is opgevolgd door Joost Kuiper, die op 1 mei is aangetreden.Op 31 december 2010 was de samenstelling van het bestuur: Els H. Swaab, voorzitter Joost Kuiper, penningmeester Adriaan N. Stoop, secretaris Ruud A. Koole Marjan Sax Jan Willem Sieburgh Wim van Norden, erevoorzitter De heer Koole, wiens bestuurstermijn september 2011 zou aflopen, heeft toegezegd zitting te nemen in de raad van toezicht. Dit betekent dat hij op 22 maart 2011, bij het aantreden van de raad van toezicht, vervroegd uit het bestuur is getreden. Het bestuur heeft in 2010 intensief overlegd in de reguliere plenaire bestuursvergaderingen en in de vergaderingen van het dagelijks bestuur. Wanneer de situatie dit vereiste, hebben afzonderlijke bestuursleden tussentijds overleg gevoerd. Raad van advies In de raad van advies vonden in 2010 geen personele wijzigingen plaats. De raad is in verband met de wijziging van de governance-structuur van SDM op 3 november afgetreden tijdens een gezamenlijke vergadering met het bestuur. In de aanloop naar dit moment heeft het bestuur regelmatig met de raad overlegd over de bevoegdheidsverdeling tussen het bestuur en de raad van toezicht, het nieuwe controlerend orgaan van de stichting. Bij het aftreden van de raad van advies heeft het lid mevrouw Van der Vlies zich bereid verklaard om omwille van de continuïteit zitting te nemen in de raad van toezicht.Tot 3 november was de raad van advies als volgt samengesteld: Jan D. van Muiswinkel, voorzitter Hans C.H. Blom Adriana Esmeijer Inge C. van der Vlies Olivier M. Ribbelink
De raad is als volgt samengesteld: Kees Vendrik, voorzitter Ruud A. Koole Inge C. van der Vlies Caroline I.M. Nevejan Marjan J. Schwegman Maarten Schinkel Farid Tabarki
Wietse Tjoelker, KPMG Accountants N.V. Pieter van der Korst, Lemstra Van der Korst
Op 31 december 2010 was de subsidiecommissie als volgt samengesteld: Marjan Sax, voorzitter Pat Beerman, secretaris Els H. Swaab
In 2010 verstrekte de stichting in totaal een bedrag van € 700.100 aan financiële steun aan personen en instellingen die bijdragen aan de verwezenlijking van haar doelstellingen. Deze steun had de vorm van subsidies. Criteria
Een subsidie kan nooit een langdurige structurele financiering zijn, maar dient alleen ter ondersteuning van een project. In bijzondere gevallen kunnen voor hooguit enige jaren organisatiekosten worden gefinancierd. Verzoeken om financiële steun worden alleen behandeld als het initiatief door meerdere partijen wordt gesteund. Subsidies De meeste subsidies worden eenmalig verstrekt. Initiatieven met een structureel karakter kunnen voor meer dan één jaar worden gesubsidieerd. Aanvragen worden in eerste instantie beoordeeld door de subsidiecommissie van de stichting. Bij verzoeken boven € 75.000 worden deze aan het voltallige bestuur voorgelegd. De stichting subsidieert bij projecten doorgaans geen productiekosten. In sommige gevallen kan de subsidiecommissie besluiten om vaste organisatiekosten zoals personeelskosten, die door reguliere subsidieverstrekkers doorgaans niet worden gesubsidieerd, voor een meerjarige periode te steunen. In het verslagjaar behandelde de commissie 133 subsidieaanvragen. Hiervan werden 39 toegewezen. De overige 94 verzoeken om financiële steun werden afgewezen vanwege een gebrek aan kwaliteit, lagere prioriteit of omdat ze niet passen in de doelstelling van de stichting. Andere redenen tot afwijzing waren onvoldoende financiële onderbouwing of een onrealistische doelstelling. In 2010 werden vijf meerjarige subsidies toegekend. De gehonoreerde aanvragen voor eenmalige steun betreffen: Publicaties, instellingen en websites
Stichting Democratie en Media heeft de afgelopen jaren besloten steun te verlenen aan een aantal nationale en internationale projecten met een meerjarig karakter. Het bestuur heeft hiertoe besloten omdat deze projecten bij uitstek passen bij de doelstelling van de stichting, maar naar hun aard slechts op langere termijn vruchten afwerpen.
Het Biografie Instituut, voluit 'Biografie Instituut van de Universiteit Groningen en de Bijzondere Leerstoel Geschiedenis en Theorie van de Biografie', is de afgelopen jaren onder leiding van professor Hans Renders zeer productief geweest. De huidige subsidieperiode loopt op 1 september 2011 af. Er is echter meer tijd nodig om het instituut stevig te verankeren in de Faculteit der Letteren. De stichting hecht eraan dat het buitengewoon hoogleraarschap van de heer Renders op 1 maart 2012 wordt omgezet in een gewoon hoogleraarschap, zoals bij de oprichting van het instituut is overeengekomen. Hierover is overleg gevoerd met de decaan van de Faculteit der Letteren van de Rijksuniversiteit Groningen en zijn nadere afspraken gemaakt. Deze houden in dat het hoogleraarschap Geschiedenis en Theorie van de Biografie van de heer Renders op 1 maart 2012 zal ingaan. De stichting draagt vanaf 2011 gedurende vijf jaar € 20.000 per jaar bij aan de structurele steun van het instituut. www.rug.nl/let/onderzoek/onderzoekcentra/biografieinstituut/index Media Instituut Het rapport over de haalbaarheid en wenselijkheid van een Nederlands Instituut voor Media en Democratie (NIOMED) is in 2010 afgerond. De commissie NIOMED, bestaande uit Uri Rosenthal (voorzitter), José van Dijck, Frits van Exter, Inge van der Vlies, Frank van Vree, Ruud Koole (waarnemer namens het bestuur) en Martine Beijerman (secretaris), heeft met financiële steun van de stichting onderzocht of er behoefte zou zijn aan een platform voor onderzoek naar het verband tussen de ontwikkelingen in de media en democratie. Het instituut zou, kort gezegd, zelf geen fundamenteel wetenschappelijk onderzoek doen, maar veeleer bestaand onderzoek coördineren, bundelen en beter beschikbaar maken.Hoewel het rapport waardevolle analyses bevatte, heeft het bestuur besloten niet verder te gaan met dit initiatief. De inhoudelijke reden hiervoor is dat de relatie met de doelstelling van de stichting te indirect is. Daarnaast zijn concrete resultaten van een dergelijk instituut niet eerder dan na minimaal vijf jaar te verwachten, maar tien jaar is waarschijnlijker. Dit zou een aanzienlijke en langdurige financiële verplichting inhouden die, gezien de middelen van de stichting op dit moment, niet verantwoord is. VVOJ De Vlaams-Nederlandse Vereniging van Onderzoeksjournalisten (www.vvoj.nl) bestaat sinds 2002 en heeft ten doel de optimale uitoefening van de (onderzoeks)journalistiek te bevorderen. Ontwikkeling van vaardigheden om het vak beter te beoefenen staat daarbij centraal. Een voorbeeld is de toepassing van computertechnologie bij nieuwsgaring, ook wel Computer Assisted Reporting geheten. De VVOJ organiseert zelf trainingen, VVOJ-café's, workshops en conferenties (de jaarlijkse Nederlands-Vlaamse Conferentie Onderzoeksjournalistiek) of verwijst daarnaar. Op de website is voor leden veel documentatie en lesmateriaal beschikbaar.De doelstelling en activiteiten van de VVOJ passen goed bij de doelstelling van SDM en bij onze strategie voor bevordering van kwaliteitsjournalistiek. De stichting heeft de VVOJ dan ook vanaf 2004 gesteund en is inmiddels premium sponsor. De VVOJ heeft zich gedurende de negen jaar van haar bestaan gestaag ontwikkeld en hard gewerkt aan professionalisering van de staf en verbreding van de financiële basis. Mede om die reden en om de continuïteit van de vereniging te ondersteunen, heeft de stichting in 2010 besloten om de VVOJ voor een periode van vijf jaar jaarlijks te steunen met € 50.000. MDLF Stichting Democratie en Media steunt sinds 2005 het Media Development Loan Fund, (www.mdlf.org). Deze steun heeft de vorm van een lening van € 930.000. Het MDLF is een investeringsfonds dat zich toelegt op financiële steun aan onafhankelijke media-initiatieven in landen met een geschiedenis van onderdrukking van de vrije pers. Het MDLF stelt kapitaal ter beschikking in de vorm van goedkope leningen in combinatie met inhoudelijke en technische expertise. Deze samenwerking is voor ons een waardevolle manier om in landen of gebieden waar we zelf geen expertise hebben financiële steun te verlenen aan initiatieven die passen bij onze doelstellingen. Het MDLF is niet alleen inhoudelijk een waardevolle partner, maar voert ook betrouwbaar financieel beleid. De directie van het fonds heeft het bestuur gevraagd om de lening te verlengen met dezelfde termijn. Gezien de goede banden die inmiddels met het MDLF zijn opgebouwd, heeft het bestuur hier met genoegen in toegestemd.VJ Movement In 2009 verstrekte de stichting aan VJ Movement (www.vjmovement.com) een lening van € 250.000 met een looptijd van vijf jaar; tevens werd een belang in aandelen genomen van nog eens € 250.000. Sindsdien heeft het bestuur regelmatig overleg gevoerd met de directie. VJ Movement is een internationaal internetplatform voor videofilms en cartoons van professionele journalisten en tekenaars. Inmiddels is het platform voor cartoons ondergebracht op een afzonderlijke website, [link] www.cartoonmovement.com.VJ Movement is inhoudelijk zeer succesvol, maar zoals bij veel journalistieke initiatieven en ondernemingen op het internet geldt ook voor deze organisatie dat het een uitdaging is om een gezond verdienmodel te ontwikkelen. De stichting heeft zich ingespannen om VJ Movement in contact te brengen met nuttige partners uit haar netwerk, zoals het MDLF. Zo verzorgen medewerkers van VJ Movement ook trainingen voor cliënten van het MDLF. IMCK Het Independent Media Centre Kurdistan (www.imckiraq.blogspot.com) is een opleidingsinstituut voor journalisten, redacteuren en fotografen in Koerdistan. De stichting heeft het IMCK van 2008 tot en met 2010 gesteund met € 50.000 per jaar.Het IMCK geeft trainingen aan journalisten van alle media, adviseert redacties en management van media-instellingen, geeft workshops voor fotografen, internetcursussen voor kranten en mediatraining voor politici. In 2009 is het IMCK gestart met een postgraduate opleiding voor studenten uit heel Irak. 4. De Persgroep Nederland Het bestuur constateert met vreugde dat de kranten van de Persgroep Nederland (www.persgroep.nl) sinds de overname door het Belgische mediaconcern de Persgroep de weg omhoog zijn ingeslagen. De heer Frits Campagne, die per 1 maart 2010 werd benoemd tot algemeen directeur van de Persgroep Nederland, heeft tijdens een bestuursvergadering in juni een toelichting gegeven. In 2010 is de reorganisatie van de Persgroep Nederland verder ter hand genomen. Dit betekende ook dat in Amsterdam de holding en stafdiensten zijn opgeheven, redacties zijn gereorganiseerd en dat ondersteunende diensten zoveel mogelijk samenwerken. Door de reorganisatie moest er helaas van een flink aantal medewerkers afscheid worden genomen, maar dit is steeds gebeurd in goed overleg met de Centrale Ondernemingsraad en de vakorganisaties. Verder is de afstoting van bedrijfsonderdelen NRC Media en het Grafisch Bedrijf in Rotterdam voltooid. Uitspraak Ondernemingskamer De Ondernemingskamer heeft op 27 mei 2010 uitspraak gedaan in de enquêteprocedure die was aangespannen door de Centrale Ondernemingsraad van het voormalige PCM Uitgevers en de vakbonden NVJ en FNV-KIEM over het beleid tijdens de 'periode-Apax'. De Ondernemingskamer beoordeelde ten aanzien van vijf onderwerpen of er sprake is geweest van wanbeleid. De uitspraak legt de verantwoordelijkheid voor de voor PCM zo nadelig uitgevallen leverage buy-out (LBO) bij het bestuur en de raad van commissarissen van PCM. Hoewel de Ondernemingskamer op onderdelen kritisch is over de rol van de aandeelhoudende stichtingen (Stichting Democratie en Media, Stichting de Volkskrant en de Stichting ter Bevordering van de Christelijke Pers in Nederland), wordt de stichtingen geen wanbeleid verweten. Tegen de beschikking is geen cassatie aangetekend.5. Governance-structuur De wijziging van de governance-structuur heeft in 2010 haar beslag gekregen met de opstelling van profielschetsen voor de leden van de nieuwe raad van toezicht en de aanpassing van de statuten. Het bestuur heeft de heer Kees Vendrik, voormalig lid van de Tweede Kamer voor GroenLinks, benaderd om voorzitter te worden van de raad van toezicht. De heer Vendrik heeft daarin toegestemd en heeft eind 2010 voorstellen gedaan voor de overige leden van de raad. De raad is tijdens een gezamenlijke vergadering met het bestuur op 22 maart 2011 aangetreden. 6. Strategie van Stichting Democratie en Media De stichting heeft, na intensieve besprekingen, de strategienota vastgesteld. In deze nota is onder andere bevestigd dat de stichting 'democratie' interpreteert als 'democratische rechtsstaat'. Deze preciezere interpretatie biedt duidelijke aanknopingspunten voor de activiteiten van de stichting. Congres Naast het financieel ondersteunen van relevante instellingen ziet de stichting het als een (nieuwe) taak om een meer proactieve houding aan te nemen ten aanzien van onderwerpen die raken aan onze doelstelling. In dat kader is besloten dat de stichting in het najaar van 2011 een congres zal houden. Dit zal zijn gewijd aan de rol van de media als informerende, controlerende en vitaliserende deelnemer aan de democratische rechtsstaat. Hierbij gaat het om de vraag in hoeverre de media die rol momenteel adequaat vervullen.
7. Nagelaten betrekkingen Ondersteuning van de nagelaten betrekkingen is een bijzondere taak van de stichting. Bovendien draagt de stichting zorg voor oud-medewerkers die door hun medewerking aan de verzetskrant Het Parool op de een of andere manier getroffen zijn. In het kader van deze verantwoordelijkheid organiseerde de stichting op vrijdag 5 februari de traditionele jaarlijkse herdenking in Zandvoort en op de Eerebegraafplaats in Bloemendaal. De schrijver, dichter en journalist Guus Luijters hield een voordracht over het gedenkboek van uit Nederland gedeporteerde Joodse kinderen waaraan hij werkt. Het boek zal in het voorjaar van 2012 verschijnen. 8. Financiën Het belegde vermogen van SDM bedroeg ultimo 2010 € 52,1 miljoen (2009 € 49,9 miljoen). Theodoor Gilissen te Amsterdam trad over 2010 op als de vermogensbeheerder van de stichting. Belegd wordt in vastrentende waarden en aandelen, in een verhouding van respectievelijk 65% en 35%, waarbij een bandbreedte geldt voor een tactische over- en onderallocatie. De verdeling werd in de loop van 2010 gewijzigd naar dit meer defensieve profiel. Voorheen was de verdeling half om half. Ultimo 2010 bestond een overallocatie in zakelijke waarden. De verhouding bedroeg: vastrentend 55%, zakelijke waarden 42% en liquide middelen 3%. Het rendement op de portefeuille bedroeg in 2010 11,96% voor de zakelijke waarden en 2,3% voor de vastrentende waarden. Dit moet afgezet worden tegen de Dow Jones Sustainability World Index (exclusief alle uitgesloten sectoren) voor zakelijke waarden (11,58%) en de Citigroup Euro Broad Investment Grade Index voor vastrentende waarden (2,05%).
9. Balans en resultatenrekening
10. Accountantsverklaring Voorgaande samengevatte jaarrekening, bestaande uit de samengevatte balans per 31 december 2010 en de samengevatte staat van baten en lasten over 2010, zijn ontleend aan de gecontroleerde jaarrekening 2010 van Stichting Democratie en Media. Bij de gecontroleerde jaarrekening 2010 is door de controlerend accountant in haar controleverklaring een goedkeurend oordeel verstrekt op 19 juli 2011. De samengevatte jaarrekening bevat geen weergave van gebeurtenissen die hebben plaatsgevonden sinds de datum van deze controleverklaring van 19 juli 2011. Colofon |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Jaarverslag 2010 als PDF downloaden
